شار نوری

شار نوری یا لومن

شار نوری عبارت است از میزان تشعشعات قابل حس توسط چشم که از منبع نور خارج یا به جسم وارد می شود.

در توضیح شار نوری باید گفت کل نور که توسط منبع انتشار می یابد در واحد توان یا وات تعریف می شود و شامل طیفهای نوری اثرگذار و بی اثر بر شبکیه چشم می باشد.

شار نوری را باعلامت اختصاری Φ نشان می دهند و واحد آن لومن(lum) می باشد.

حال این سوال شاید در ذهن ما پیش بیاد که کاربرد لومن یا شارنوری چیست؟

بارها برای ما اتفاق افتاده که برای جایگزین کردن یک یا چند لامپ سوخته به الکتریکی مراجعه کرده و از فروشنده خواستیم که یک لامپ جدید به ما بدهد.

نکته ی قابل توجه این است که اگر خریدار اطلاعاتی در مورد روشنایی نداشته باشد به قطع با هزینه کردن چه بسا زیاد ، مجددا لامپی را خریداری خواهد کرد که یا از کیفیت مطلوب برخوردار نبوده و یا شدت نور لامپ مناسب محل استفاده آن نباشد.

دانستن کمی از اصطلاحات مهندسی روشنایی کمک خواهد کرد که ما یک محصول با کیفیت و مناسب محل مورد استفاده تهیه کنیم

شارنوری از جمله مشخصات یک لامپ تولید شده استاندارد می باشد که باید بر روی کارتن و کاتالوگ محصول درج شود.

هر مقدار شارنوری یک لامپ بیشتر باشد یعنی روشنایی بیشتری تولید خواهد شد.

روشهای اندازه گیری شار نوری:

۱-با استفاده از منحنی قطبی شدت نور:

در این روش تمام پرتوهای نوری که از لامپ مورد آزمایش به اطراف ساطع می شود را در زاویه های مختلف اندازه گیری می کنند.

با جمع این اعداد مقدار لومن کلی لامپ محاسبه می شود.

۲-با استفاده از کره اولبریخت:

استفاده از کره اولبریخت برای اندازه گیری شارنوری (لومن) لامپ ها روش مرسوم تر و عمومی تری می باشد.

کره اولبریخت کره سفید و توخالی می باشد که با استفاده از آن در آزمایشگاههای نور، عدد لومن لامپ ها مشخص می شود.

زمانی که لامپ مورد نظر در داخل کره قرار می گیرد پرتوهای این لامپ در زوایای مختلف توسط کره اولبریخت تشخیص داده می شود.

ارقام به دست آمده در داخل کره به سیستم پردازشگر ارسال شده و مقدار لومن لامپ محاسبه می شود.

کره اولبریخت
کره اولبریخت

نکته مهم در اندازه گیری شارنوری منبع نور این است که آن منبع نور حداقل ۱۰۰ ساعت کار کرده باشد (روشن مانده باشد) تا شارنوری آن به ثبات رسیده باشد.

شرایط سنجش میزان شارنوری بسیار مهم بوده و باید کلیه اندازه گیری ها تحت شرایط استاندارد باشد.

مثلا ولتاژ ورودی به منبع نور، دمای محیط و غیره باید در محدوده اعلام شده توسط استاندارد ها باشد.

افت شار نوری:

مقدار شارنوری که بر روی کاتالوگ محصول درج می شود شار نور اولیه می باشد.

این مقدار حداکثر شار نوری منبع نور می باشد که بسته به نوع تکنولوژی ساخت (التهابی ،تخلیه در گاز،LED) در اثر کارکرد و به مرور زمان دچار کاهش می شود.

این موضوع حتی برای تکنولوژی LED هم صادق است.

علل کاهش شار نور:

کاهش شارنوری منبابع نور دو دلیل عمده دارد

۱-علل بیرونی

۲-علل درونی

علل بیرونی:

ععل بیرونی در کاهش میزان شار نوری که به شرایط بهره برداری معروف است در هر سه تکنولوژی در زیر عنوان شده

به این معنا که هر گونه مغایرتدر پارامترهای زیر می تواند در میزان شار نوری خروجی منبع نور تاثیر گذارباشد.

  • ولتاژ ورودی :هرگونه تغییر درولتاژورودی (به شرط اینکه توسط درایور یا بالاست الکترونیکی جبران نشود)
  • سیکل کاری:خاموش و روشن شدن بیش از حد و خارج از دستورالعمل سازنده.
  • دمای محیط:استفاده از منبع نور خارج از محدوده دمایی توصیه شده توسط تولید کننده.
  • اضافه ولتاژ:ناشی از سوئیچینگ و صاعقه
  • نحوه نصب:بعضی از تولید کنندگان برای محصول خود جهت و طریقه نصب را اعلام می کنند که باید رعایت شود.

علل درونی:

اگر شرایط بهره برداری به نحو احسن و اصولی ایجاد و رعایت گردد باز هم شاهد کاهش شارنوری در منابع نوری خواهیم بود.

اما این کاهش شار نوری مربوط به شرایط بهره برداری نبوده و به کیفیت و ذات منبع نوری بستگی دارد.

علل درونی کاهش شار نوری در انواع تکنولوژی ساخت لامپ به شرح زیر می باشد.

  • لامپ های التهابی: تبخیر تنگستن (فلزی که با آن فیلامان لامپ را می سازند)
  • لامپ های تخلیه در گاز:فرسایش فسفر،تبخیر مواد الکترود،جذب شدن مولکولهای گاز در فسفر
  • لامپ های LED:فرسایش فسفر،از بین رفتن خواص مواد تشکیل دهنده LED

حفظ شار نوری چیست؟ (Maintain Light Flux)

مقدار شار نوری لامپ در زمان تولید با مقدار شار نوری بعد از چند وقت استفاده متفاوت خواهد بود

این شاخص به صورتی است که پس از تولید لامپ مقدار شار نوری را ثبت می کنند.

بعد از مدتی که از لامپ استفاده شد دوباره شار نوری لامپ را اندازه گیری می کنند.

درنتیجه نسبت به این دو عدد را حفظ شارنوری لامپ می نامند.

هر چقدر اندازه تفاوت این دو رقم کمتر باشد روشنایی و نور بخشی لامپ مورد نظر بیشتر و در طول زمان ثابت است.

داشتن ثبات شار نوری یا به اصطلاح حفظ لومن برای یک منبع نور بسیار مهم است

زیرا امروزه با پیشرفت تکنولوژی دیگر پایان عمر یک منبع نور زمانی نیست که بسوزد.

بلکه برای مثلا LED ها زمانی است که شار نوری آن به ۷۰% شار نوری اولیه خود برسد.

زیرا منبع نوری که نتواند ۷۰% شار نوری اولیه خود را تولید کند دیگر توجیهی برای استفاده از نظر اقتصادی،مصرف انرژی و محیط زیست نخواهد داشت و باید تعویض شود.

شرکت ایران هور با مجموعه ای متنوع از محصولات روشنایی استاندارد به شما در زمینه انتخاب محصول مناسب کمک خواهد کرد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *